Ana içeriğe atla

Multibem Erken Çocukluk ve İlkokul Eğitim Programı

Multibem · Yazarlarımızla söyleşi

İlksen Kodal ile Söyleşi: Çocuklar İçin Müzik Nasıl Doğdu?

İlksen Kodal, sınıf öğretmeni arkadaşlarına yardım etmek için hazırladığı çalışmaların kitaba dönüşmesini anlattı. Kanguru Soli’nin hikâyesini yazarından dinledik.

İlksen Kodal

Yazarlarımızla söyleşi serisinin beşinci konuğu, Çocuklar İçin Müzik: Etkinlik Kitabı‘nın yazarı İlksen Kodal. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Amir Ateş Müzik Ortaokulu Kurucu Müdürü olarak görev yapıyor, İstanbul Ninnisi‘nin de yazarı. Kitap, Kanguru Soli’nin Sessizlik Ormanı’ndaki hikâyesiyle açılıyor; porteyi, sol anahtarını ve nota sürelerini yazma, söyleme ve ritim etkinlikleriyle tanıtıyor.

Kısaca
  • Kitabı ilk açarken “Velilerimiz kitabı açtıklarında hemen bir şeyler öğretme telaşına kapılmasınlar; bırakın önce çocuklar görsellerin ve renklerin tadını çıkarsın.”
  • Notayı öğrenirken “Ezber, müziğin ruhunu öldürür; önemli olan ilişki kurmaktır.”
  • Nota bilmeyen veliye “Önemli olan çocuğun yanında olmak ve onun çıkardığı sese kulağını vermektir.”

✍️ Yazarı ve kitabı

İlksen Kodal kimdir?

İstanbul Medeniyet Üniversitesi Amir Ateş Müzik Ortaokulu Kurucu Müdürü olarak görev yapıyorum. Uzun yıllardır hem geleneksel Türk müziği icrası ve pedagojisiyle ilgileniyor hem de erken yaşta müzik eğitiminin çocukların zihin dünyasındaki karşılığını araştırıyorum. Çocuklarımızın müziği bir bilim olarak bilmeleri, matematiği ritimle, dili ise ninnilerle kavraması uzun süredir odaklandığım en temel alanlardan biri.

Kitap fikri nasıl doğdu?

Yıllar öncesine dayanan bir çalışma bu. Görev yaptığım bir okulda (o zamanlar ilkokul ve ortaokul aynı binada eğitim öğretim görüyordu) sınıf öğretmeni arkadaşlarımın müzik derslerinde zorlandıklarına şahit oldum ve onlara yardımcı olmak üzere hazırladığım çalışmalar bugün yerini buldu. Özellikle Soli karakterini çocuklar çok sevdiler.

Çocuklar Soli’yi görünce ne dedi?

Kitabın taslak aşamasında karakterleri öğrencilerime gösterdiğimde, bir öğrencim Kanguru Soli’yi görünce hemen parmağıyla zıplama hareketi yapıp “Öğretmenim, bu kanguru bizimle ders işliyor, cebinde de saklı notalar taşıyor olmalı!” demişti. Çocukların hayal gücü o kadar sınırsız ki, bazen bizim kurguladığımız dünyayı bizden daha çok sahiplenip ona yepyeni anlamlar katıyorlar. Özellikle çocukların çizdiği kendi Soli karakterlerinin özgünlüğü beni çok şaşırtan ve küçük yüreklerin büyük dünyalarını keşfettiğim en güzel anlardan biri oldu.

Çocuklar İçin Müzik kitabından: sol anahtarından kendi karakterini tasarlama sayfası
Sol anahtarından kendi karakterini tasarlama sayfası. Çocuklar İçin Müzik kitabından.
“Çocukların hayal gücü o kadar sınırsız ki, bazen bizim kurguladığımız dünyayı bizden daha çok sahiplenip ona yepyeni anlamlar katıyorlar.”İlksen Kodal

Kitap hangi yaşa hitap ediyor?

Kitabımız özellikle okul öncesi ve ilkokulun ilk basamağındaki çocuklarımıza hitap ediyor. Daha küçük yaş gruplarıyla okurken metinleri okumaktan ziyade görseller üzerinden ritim tutarak ve ses taklitleri yaparak ilerleyebiliriz. Daha büyük çocuklarla ise sayfadaki matematiksel oranları, vuruş sürelerini ve nota değerlerini daha bilinçli bir keşif aracına dönüştürebiliriz. (…)

Veli kitabı ilk açtığında neye dikkat etsin?

Velilerimiz kitabı açtıklarında hemen bir şeyler öğretme telaşına kapılmasınlar; bırakın önce çocuklar görsellerin ve renklerin tadını çıkarsın. “Sence bu sevimli kanguru şimdi hangi şarkıyı söylüyor olabilir?” ya da “Buradaki adımlarda parmaklarımızla nasıl bir ses çıkarabiliriz?” gibi açık uçlu sorularla çocukları hikâyenin içine aktif olarak dâhil edebilirler.

Kitaptan sonra hangi etkinlik yapılabilir?

Kitap kapandıktan sonra mutfağa geçip kaşıklar veya boş kutularla minik bir ritim atölyesi kurabilirsiniz. Çocuktan evdeki nesneleri kullanarak kitaptaki karakterlerin adımlarını ya da yürüyüş temposunu ses olarak taklit etmesini isteyin. Bedensel hareketle müziği buluşturan bu minik doğaçlamalar öğrenmeyi kalıcı kılar.

📚 Çocuklar İçin Müzik üzerine

Sol anahtarı 5 yaşındaki çocuğa nasıl anlatılır?

5 yaşındaki bir çocuğa soyut kurallarla yaklaşamazsınız; ona dünyayı hikâyelerle anlatmalısınız. Sevimli Soli’nin porteyi ve sesleri ormanda keşfinden sonra porte, sol anahtarı ve metronom şarkıları öğrenmeyi ve algıyı kolaylaştırdık.

Çocuklar İçin Müzik kitabından: Kanguru Soli sol anahtarını çiziyor
Soli, kelebeğin tarifiyle sol anahtarını çiziyor. Çocuklar İçin Müzik kitabından.

Notalar ezberlemeden öğrenilir mi?

Ezber, müziğin ruhunu öldürür; önemli olan ilişki kurmaktır. Çocuklar en çok çizgilerle aradaki boşlukları birbirine karıştırmakta zorlanırlar çünkü ikisi de onlara kuru birer çizgi gibi gelir. Biz bu yüzden her notayı bir konum, bir hareket ve bir beden duruşuyla eşleştirerek mekânsal bir hafıza kurmalarını sağlıyoruz.

Sol anahtarı çizmeyi nasıl öğretiyorsunuz?

Önce havada parmakla büyük daireler çizmeyle başlıyoruz, çünkü sol anahtarı elin akışkan bir dansıdır. Sol anahtarı şarkısında yaptığımız gibi. Ardından “Küçük bir kuğu gibi yukarı çık, arkadan dolan, aşağı in ve minik bir salıncakla bitir” gibi masalsı yönlendirmelerle kalemi kâğıda rehavetle değil, bir ritim eşliğinde bastırtırız.

Müzik bilmeyen veli nasıl eşlik eder?

Velilerimizin nota bilmesine gerek yok, çünkü bu kitap bir nota solfej kitabı değil, bir ortak keşif yolculuğudur. Kitaptaki sevimli yönergeleri ve ses oyunlarını birlikte seslendirerek çocuklarıyla akran gibi öğrenebilirler. Önemli olan çocuğun yanında olmak ve onun çıkardığı sese kulağını vermektir.

Nota süreleri hangi oyunlarla anlatılır?

Süreleri bedensel hareketlerle, adımlarla ve yürüyüşlerle kodluyoruz. Örneğin birlik nota için yavaşça dört adım atıp kollarımızı iki yana açarken, sekizlik nota için hızlıca koşan minik adımlar atıyoruz. Müzik matematikseldir; çocuk yürürken, koşarken veya zıplarken aslında o süreleri bedeninde hisseder.

Çocuklar İçin Müzik kitabından: nota süreleri sayfası
Nota sürelerini sayarak öğrenme sayfası. Çocuklar İçin Müzik kitabından.
“Müzik matematikseldir; çocuk yürürken, koşarken veya zıplarken aslında o süreleri bedeninde hisseder.”İlksen Kodal

Soli neden bir kanguru?

Kanguru, cebinde hazineler taşıyan, zıplayarak hareket eden ve çocuklara güven veren bir doğaya sahip. Müzik eğitimi de tıpkı bir kangurunun kesesi gibi koruyucu, sıcak ve ritmik bir sığınak olmalıdır. Çocukların aynı zamanda hayvanlar ile güvenilir ilişkisi bize yön verdi.

Erken yaşta müzik çocuğa ne katıyor?

Müzikle erken yaşta tanışan çocukların sadece kulakları değil, odaklanma süreleri, problem çözme becerileri ve ifade güçleri de belirgin şekilde gelişiyor. Ritim duygusu kazanan bir çocuk dili daha rahat işliyor, matematiğin içindeki düzeni daha çabuk kavrıyor. Müzik, bir çocuğun dünyayı anlama biçimini kökten güzelleştiriyor. Biz eğitim yolculuğumuzda iyi ve güzel bireyler yetiştirmek istiyoruz.

Bu yüzden ruhlara hitap eden müzik ilmi ile kalpleri cilalamak ve akademik faydası ile bu öğretiyi aktarmak mesleki ve kültürel bir itibar meselesidir.

“Müzik, bir çocuğun dünyayı anlama biçimini kökten güzelleştiriyor.”İlksen Kodal

Söyleşi yazılı olarak yapıldı. Cevaplarda yalnızca yazım ve noktalama düzeltildi; kısaltılan yerler (…) ile gösterildi. Metin yayından önce yazarımıza okutuldu.

Porteyi ve sol anahtarını adım adım sol anahtarı rehberimizde anlattık. Türk müziğini çocuklarla konuşmak isteyenler için makamlar yazımıza bakabilirsiniz.

Kitapları inceleÇocuklar İçin Müzik ve İstanbul Ninnisi multibemkitap.com’da satışta.

Çocuklar İçin Müzik: Etkinlik Kitabı

Kanguru Soli ile porte, sol anahtarı, nota süreleri ve ritim. 5 yaş ve üstü için.

Kitabı inceleSerinin ilk söyleşisi
Serinin diğer söyleşileriYazarlarımızla söyleşi serisinde kitaplarımızı yazarlarından dinliyoruz.

Kaynak

  • Kodal, İ. (2026). Çocuklar İçin Müzik: Etkinlik Kitabı. İstanbul: Multibem Yayınları.

İlgili Yazılar