Ana içeriğe atla

Multibem Erken Çocukluk ve İlkokul Eğitim Programı

Multibem · Yazarlarımızla söyleşi

Elif Tekeli ile Söyleşi: Arkadaşlık Serisi Nasıl Doğdu?

Restoratör, arkeolog ve yazar Elif Tekeli, 3. sınıf çocuklarının arkadaşlıklarını Hamza’nın gözünden anlattı. Serinin hikâyesini yazarından dinledik.

Elif Tekeli

Yazarlarımızla söyleşi serisinin dördüncü konuğu, Arkadaşlık Serisi‘nin yazarı Elif Tekeli. Bursalı olduğunu söylemeyi çok seven yazar İstanbul’da yaşamaktadır. Restoratör, arkeolog ve çocuk kitapları yazarıdır. Tarihî mekânları, sanat eserlerini ve gündelik hayatın küçük ayrıntılarını çocukların merak duygusuyla buluşturmaktan mutluluk duyuyor. Şevval Topdağ’ın resimlediği altı kitapta Hamza, Ayla Öğretmen’in sınıfındaki arkadaşlarıyla yaşadıklarını anlatır.

Kısaca
  • Neden Hamza anlatıyor? “Okur çocuğun, kendiyle benzer yönlerini keşfedebileceğini düşündüm.”
  • Kitabı açarken “Ben bir okur olarak kitap başlıklarına önem veririm.”
  • Sınıfta “Herkes sevdiği arkadaşıyla eş olmak zorunda değil.”

✍️ Yazarı ve kitabı

Çocuklara yazmak nasıl başladı?

Çocuklara bir şeyler anlatma isteğim oğlumla birlikte yani on iki yıl önce başladı.

Kitap fikri nasıl doğdu?

Kitap fikri yayınevimden geldi. İşin içinde çocuk olan her projede olduğu gibi heyecanı ve üretme isteği daha o ilk anda filizlendi. Kitaptaki çocuk karakterler aslında ilk anda senaryolarını canlandırmaya çoktan başlamıştı.

Kitap hangi yaşa hitap ediyor?

Kitaplar, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 3. sınıf Hayat Bilgisi programı dikkate alınarak hazırlandı. Ancak okumayı öğrenmiş daha küçük yaştaki çocuklar da bence heyecanlı akışa ayak uydurabilir. Kitap içindeki krokiyi kullanarak yön belirleme, afetlere karşı tedbirli olma, meslek farkındalığı gibi temalar ise daha büyük yaşlar için etkinliklerle birlikte oldukça güzel fikir birlikteliği sağlayabilir.

Veli kitabı ilk açtığında neye dikkat etsin?

Ben bir okur olarak kitap başlıklarına önem veririm. Bu benim için, yazarın aslında bir nevi kitabı özetleme şeklidir. Veli, kitabın başlığından yola çıkarak “Sence bu kitap neyden bahsediyor olabilir?” gibi bir düşünce oyunu başlatabilir. “Bu kitapta ne olsa çok şaşırırsın?” gibi kitaba hazırlık cümleleri kitaba meraklı bir başlangıcı doğurabilir.

“Oyun her şeyin ilacıdır.”Elif Tekeli

Kitaptan sonra hangi etkinlik yapılabilir?

Etkinlik 1: Herhangi bir kitabın içinden birkaç kelime küçük kâğıtlara yazılıp kesilir. 4-5 arkadaş kendi aralarında bu kelimelerin hangi kitaba ait olduğunu tahmin etmeye çalışır. Kitaptaki sahnelerden çocuk haklarını duyurabilmek için yaptıkları resim sergisini gerçek bir arkadaşlık grubu çizmiş olsaydı onlar nasıl resimler çizerdi?

Etkinlik 2: Guguklu Saat içindeki etkinliklerden birini tanıtım aracına dönüştürebiliriz. Örneğin pikap üzerinden kısa bir “Nesi Var?” oyunu vardı kitapta. Çocuklara önceden haber verilerek evlerinden, büyüklerinden ödünç aldıkları eşyaları sınıfa getirmeleri istenir ve bu oyunu oynayabilirler. Çocuklar üç dört soru sorarak nesneyi tahmin etmeye çalışır. Sonunda nesnenin geçmişten bugüne nasıl değiştiği konuşulur.

Guguklu Saat kitabından: pikap ve plak
Pikap ve plak. Guguklu Saat kitabından.

Kitapta en sevdiğiniz sahne hangisi?

Bu bir kitap serisi olduğu için tek bir sayfa ya da sahne söylemek çok zor. Bu, bir annenin evlatları arasında seçim yapması kadar zor. Ancak “Zeytinin Yolculuğu” kitabımın çocukluğumdan ilhamla yazıldığını düşünecek olursak; zeytin zamanı, sabah kahvaltısının tadının hiçbir lezzette olmadığını biraz kayırabilirim.

Zeytinin Yolculuğu kitabından: zeytin ağacı
Zeytin ağacının altında. Zeytinin Yolculuğu kitabından.

📚 Arkadaşlık Serisi üzerine

Neden Hamza anlatıyor?

Okur çocuğun, kendiyle benzer yönlerini keşfedebileceğini düşündüm.

“Karakterler yakın çevremdeki kişilerin çocukluklarını hayal ederek oluştu.”Elif Tekeli

Ayla Öğretmen’in sınıfı gerçek mi?

Hayır, gerçek bir sınıftan esinlenmedim. Kurmaca bir öykü oldu. Ancak sınıfında, görevi başında şehit olan Ayla Öğretmenimizi ve nice görevi başında şehit olan öğretmenlerimizi düşünerek yazdığımı söyleyebilirim. Adları silinip gitmemeli; her yazar, her mühendis, her mimar bir eserinde bu kıymetli insanların isimlerini yaşatmalı diye düşünüyorum. Karakterler yakın çevremdeki kişilerin çocukluklarını hayal ederek oluştu. Aslında çoğu karakter şu an birer yetişkin.

En sık hangi arkadaşlık sorunları görülüyor?

Yakın zamanda kendi çocuğumdan deneyimlediğim bazı gözlemlerimi aktarabilirim.

3. sınıf çağındaki çocuklar için arkadaşlık artık yalnızca birlikte oyun oynamak değildir. Bir gruba ait olmak, kabul görmek, fikrini söylemek, paylaşmak ve anlaşmazlıkları çözebilmek de giderek önem kazanır.

  • “Sen bizimle oynayamazsın.” gibi ifadelerle bir arkadaşın gruptan uzak tutulması
  • Birkaç çocuğun sürekli birlikte hareket etmesi, diğerlerinin kendini dışarıda hissetmesi
  • Kırıldığını, üzüldüğünü veya rahatsız olduğunu uygun biçimde dile getirememe vb.

(…) Serinin yaklaşımını düşününce, kitapların çocuklara doğrudan “İyi arkadaş böyle olur.” demesinden çok, onları karakterlerin yaşadıkları üzerinden düşündürmesi değerli bence. Örneğin:

  • Dışlanma karşısında: Bir arkadaşın oyuna katılmak istemesini fark etmek, onu davet etmek ve gruba dâhil etmek. Geçmişin İzleri kitabında İsmail bana döndü: “Biz aynı ekipteyiz değil mi?” diye sorar. Onun bu gruba dâhil olmak istediği üzerine Hamza: “Sormana gerek var mı?” diye cevaplar.
  • Anlaşmazlık yaşandığında: Hemen suçlamak yerine karşı tarafı dinlemek, kendi duygusunu ifade etmek ve ortak çözüm aramak.
  • İş birliğinde: Birlikte hareket edildiğinde farklı fikirlerin ve becerilerin ortak bir başarıya dönüşebileceğini deneyimlemek.

(…) Kitaplarda çocukların bu durumlara doğru ve yanlışın ötesinde, farklı açılardan bakabilmesini istedim. Karakterlerin yaşadıkları; arkadaşını dinlemeyi, empati kurmayı, farklılıklara saygı göstermeyi, iş birliği yapmayı ve sorunlara birlikte çözüm aramayı düşündürüyor. Arkadaşlıkta anlaşmazlık da olur. Önemli olan, o anda birbirini anlamaya çalışmak ve birlikte bir çözüm bulabilmek.

Gelecekteki Ben kitabından: sınıfta çalışan çocuklar
Sınıfta birlikte. Gelecekteki Ben kitabından.

Sevdiğiniz bir atasözü var mı?

Doğrudan arkadaşlıkla ilgili olmasa da: “Bir elin nesi var, iki elin sesi var.” İş birliği ve birlikte başarma temasındaki Zeytinin Yolculuğu hikâyesiyle bence güzel eşleşiyor.

Arkadaşlıkla ilgili atasözlerini anlamlarıyla birlikte atasözleri sayfamızda topladık.

Öğretmen seriyi sınıfta nasıl kullanabilir?

Yazarken şöyle de hayal etmiştim. Kitaplar zaten çoğunlukla bir etkinlik teması üzerine kurgulandı. Öğretmen, sorun yaşanan öğrencileri aynı gruba alarak kitaplar okunduktan sonra aynı etkinlikleri öğrencilerin hazırlamasını isteyebilir. Herkes sevdiği arkadaşıyla eş olmak zorunda değil. Ya da kura ile belirlenebilir bu seçim. Oyun her şeyin ilacıdır.

Söyleşi yazılı olarak yapıldı. Cevaplarda yalnızca yazım ve noktalama düzeltildi; uzun bir cevap kısaltıldı, kısaltılan yerler (…) ile gösterildi. Metin yayından önce yazarımıza okutuldu.

Arkadaşlık Serisi’nin altı kitabını ve her birinin Hayat Bilgisi dersindeki yerini 1, 2 ve 3. sınıf Hayat Bilgisi konuları rehberimizde kitap kitap anlattık. Sınıf sınıf kitap önerileri için okuma kitapları listemize bakabilirsiniz.

Kitapları inceleArkadaşlık Serisi kitapları multibemkitap.com’da tek tek ya da set olarak satışta.

Arkadaşlık Serisi

Altı kitap, Hamza ve Ayla Öğretmen’in sınıfı. 3. sınıf için Hayat Bilgisi hikâyeleri.

Arkadaşlık Serisi 6 kitaplık setini inceleSerinin ilk söyleşisi
Serinin diğer söyleşileriYazarlarımızla söyleşi serisinde kitaplarımızı yazarlarından dinliyoruz.

Kaynak

  • Tekeli, E. (2026). Arkadaşlık Serisi (6 kitap). Resimleyen: Şevval Topdağ. İstanbul: Multibem Yayınları.

İlgili Yazılar