Sol Anahtarı Nedir, Nasıl Çizilir? Porte ve Nota Yerleri

🎼 Porte nedir?

Porte, üzerine ya da arasına nota yazılan beş paralel çizgidir. Çizgiler arasındaki boşluklar birbirine eşittir. Beş çizginin arasında dört aralık oluşur. Porteye Türkçede dizek de denir.

Çizgiler ve aralıklar her zaman alttan yukarı doğru sayılır. Kitapta Kanguru Soli de kapının üzerindeki çizgileri böyle sayar: “1, 2, 3, 4 ve 5.” Kitabın Porte Şarkısı da aynı şeyi anlatır: beş çizgi, dört aralık.

🗝️ Sol anahtarı nedir, ne işe yarar?

Anahtar, portenin başına konan ve notaların hangi yükseklikte okunacağını gösteren işarettir. Sol anahtarı da portedeki notaların sol yüksekliğinde olacağını gösterir. Bir kapının anahtarı gibi düşünün: anahtar yerine konunca portedeki notalar okunabilir hâle gelir.

Sol anahtarı ikinci çizgiden başlar ve bu çizgiyi sarar. Bu yüzden ikinci çizgide yer alan nota sol olur. Müzikte do ve fa anahtarı gibi başka anahtarlar da vardır; çocukların ilk öğrendiği anahtar sol anahtarıdır.

✏️ Sol anahtarı nasıl çizilir?

Kitapta Kanguru Soli, Sessizlik Ormanı’nda üzerinde beş çizgi olan bir kapı bulur. Kapıyı açmak için bir kelebek ona anahtarı nasıl çizeceğini tarif eder. Adımlar şöyledir:

1. Parmağınızı ya da kaleminizi alttan sayarak ikinci çizgiye koyun.
2. İkinci çizginin üzerinde küçük, yuvarlak bir göbek yapın.
3. Göbekten çıkıp yukarı doğru zıplayın ve en üstte hafifçe kıvrılın.
4. Kıvrımdan dümdüz aşağı inin; çizgi portenin altına kadar uzansın.
5. En alta anahtarın küçük bastonunu çizin.

Soli son adımı da bitirince kapı kendiliğinden açılır ve içeriden renkli notalar, şarkılar yayılır. O günden sonra ormanın adı Müzik Ormanı olur.

🎵 Sol anahtarında nota yerleri

Sol anahtarlı portede her çizginin ve her aralığın bir notası vardır. Notalar do, re, mi, fa, sol, la, si diye adlandırılır ve porte üzerinde yukarı çıktıkça incelir.

Akılda tutmanın kolay yolu sol notasından başlamaktır. Sol ikinci çizgidedir. Hemen üstündeki aralık la, üçüncü çizgi si olur. Sol’un hemen altındaki aralık fa, en alttaki çizgi mi’dir.

🎬 Kanguru Soli’nin kitabını 25 saniyede tanıyın

⏱️ Nota süreleri: birlik, ikilik, dörtlük, sekizlik

Her notanın bir de süresi vardır. Süre, sesin kaç vuruş boyunca devam edeceğini söyler. Notanın içinin boş ya da dolu olması ve kuyruğu bu süreyi gösterir.

• Birlik nota: 4 vuruş. İçi boş, kuyruksuzdur.
• İkilik nota: 2 vuruş. İçi boş, kuyrukludur.
• Dörtlük nota: 1 vuruş. İçi dolu, kuyrukludur.
• Sekizlik nota: yarım vuruş. İçi dolu, kuyruğunda bayrak vardır; yan yana gelince birbirine bağlanır.

Kitapta nota süreleri sayarak ve çift elle, ritim çubuklarıyla eşlik ederek çalışılır. Birlik notada “Sol 2 3 4” diye dört sayılır, ikilikte “Sol 2”, dörtlükte yalnız “Sol” denir.

🤫 Sus işaretleri ve süreleri

Seslerin olduğu kadar sessizliğin de süresi vardır. Müzikte sessizlik sus işaretleriyle gösterilir. Kitapta beş sus yer alır:

🏡 Çocuğa sol anahtarı nasıl öğretilir?

Bu yaşta amaç notaları ezberletmek değildir. Çocuk önce sesi, ritmi ve çizgileri bedeniyle hisseder. Sonra işaretlerin adını öğrenir. Birkaç öneri:

• Hikâyeyle başlayın: Soli’nin kapısı gibi bir hikâye, işaretin ne işe yaradığını çocuğun aklında tutar.
• Önce büyük, sonra küçük çizin: Havada, kumda ya da büyük bir kâğıtta çizip sonra porteye geçin.
• Çift el kullanın: Kitapta porte ve resimler iki elle aynı anda tamamlanır. Bu, bir müzisyen gibi iki eli birlikte kullanmayı çalıştırır.
• Şarkıyla tekrar edin: Kısa bir şarkı, ikinci çizgi gibi bir bilgiyi kolayca hatırlatır.
• Yavaş, orta, hızlı: Bir tekerlemeyi üç hızda söylemek tempoyu sezdirir.

❓ Sık sorulan sorular