Çiğdem Kartal Toker ile Söyleşi: Makamperverler Apartmanı Nasıl Doğdu?

Yazarlarımızla söyleşi serisinin ilk konuğu, Makamperverler Apartmanı‘nın yazarı Çiğdem Kartal Toker. İstanbul Teknik Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Ses Eğitimi bölümünden mezun olan Toker, Yeditepe Üniversitesi’nde Eğitim Bilimleri yüksek lisansını tamamladı. Kitabın nasıl doğduğunu ve dört makamı ona sorduk.

✍️ Yazarı ve kitabı

Kendinizi tanıtır mısınız?

Ben Çiğdem Kartal Toker, müzik öğretmeniyim. 18 yıldır Millî Eğitim Bakanlığında öğretmen olarak çalışmaktayım.

Kitap fikri nasıl doğdu?

İstanbul Medeniyet Üniversitesi Amir Ateş Müzik Ortaokulu öğrencilerine yönelik makam ve Türk müziği repertuvar dersleri verdiğim sırada çocuklara makam öğretmek için yetişkinlerden farklı bir metot geliştirmem gerektiğini düşündüm. Makamlar hakkında masal yazma fikri bu esnada belirdi.

Bir çocuğun tepkisi sizi şaşırttı mı?

Kitabın taslağını ilk sunduğum zaman gözlerinde gördüğüm heyecan ve mutluluk bana önemli bir motivasyon sağladı.

Kitap hangi yaşa hitap ediyor?

Kitap, makam öğretmekten ziyade makamlar hakkında bir fikir vermek amacıyla yazıldığından tüm yaş grupları için uygundur.

“Uşşak ise âşıkların (Allah aşkı) makamıdır.”Çiğdem Kartal Toker

Veli kitabı ilk açtığında neye dikkat etsin?

Veliler, çocuklarına makamın Türk müzik kültürünün ana unsuru olduğunu ve dinledikleri tüm şarkıların bir makamı olduğunu söyleyebilirler. Çocuklara, müzik eseri için neden bir sesten fazla sesin lazım olduğu sorulabilir. Zira müzik tek bir sesle değil, birden fazla sesin uyumlu beraberliği ile oluşur.

Kitaptan sonra hangi etkinlik yapılabilir?

Her kitabın son sayfasında verilen notalar ile bir tekrar çalışması yapılabilir. Ya da kitapta bahsi geçen mekânlara bir gezi düzenlenebilir.

Kitapta en sevdiğiniz sahne hangisi?

Nevâ ablanın evinde yapılan müzik akşamı. Çünkü bu müzik akşamı, Türk kültürünün önemli unsurlarından biri olan mahfil geleneğinin bir uyarlaması olarak görülebilir.

🎶 Makamperverler Apartmanı üzerine

Makamı bir çocuğa tek cümleyle nasıl anlatırsınız?

Seslerin belirli bir düzen ile hareket ederek müziği oluşturması.

Neden bu dört makam?

Bu makamlar Türk müziğinin en çok bilinen makamları arasındadır.

“Hüseynî, Türk müziğinin Anadolu’ya açılan kapısıdır.”Çiğdem Kartal Toker

Çocuk her makamda ne hissetsin?

Rast, güven ve ağırbaşlılık duygusu verir. Uşşak ise âşıkların (Allah aşkı) makamıdır. Bu nedenle sevgi ve bağlılık hissi verir. Hüseynî, Türk müziğinin Anadolu’ya açılan kapısıdır. Nevâ makamı ise sadelik ve yenilenme hissi verir.

Apartman fikri nereden geldi?

Makamlar belirli bir sıralamaya göre hareket ederler ve her ses portede bir apartman mantığı ile üst üste yazılır.

Mini şarkılar ve QR kayıtları nasıl kullanılmalı?

Mini şarkılar, makamların ana hareket (seyir) prensibini yansıtan eserlerdir. QR koddaki solfeji ile birlikte ezberlenirse okuyucuların aklında makam hakkında bir fikir oluşması imkânlıdır.

Evde hangi eserlerle başlanmalı?

Hammâmîzâde İsmail Dede Efendi’nin Rast Kâr-ı Nâtık eserinde bulunan Rast, Uşşak, Hüseynî ve Nevâ bölümlerinin dinlenmesi önerilir.

Solfej bilmeyen bir çocuk nereden başlamalı?

Bu kitap makam veya solfej öğrenmek için kullanılamaz. Ancak bu hususlarda fikir verebilir. Kitapta adı geçen önemli müzik insanlarını tanımaya vesile olabilir.

Söyleşi yazılı olarak yapıldı. Cevaplarda yalnızca yazım ve noktalama düzeltildi; metin yayından önce yazarımıza okutuldu.

Dört makamın karar ve güçlü perdelerini, seyrini ve kitaplardaki hikâyelerini Türk müziği makamları rehberimizde bulabilirsiniz. Batı müziğindeki nota adlarıyla başlamak isteyenler için sol anahtarı ve nota yerleri rehberimiz de hazır.